Achter de donkere wouden — Een monument voor mijn vermoorde zoon

In 2024 voltooide ik het meest persoonlijke, pijnlijke en intense — maar tegelijk ook het meest noodzakelijke — werk dat ik ooit heb ondernomen: een roman over mijn zoon Vladimir, die in 2002, op vijftienjarige leeftijd, nabij Moskou werd ontvoerd en vermoord.
De roman verscheen eerst in mijn eigen Nederlandse vertaling bij uitgeverij De Geus (3 september 2025, Singel Uitgeverijen, Nederland), onder de titel Achter de donkere wouden. De Engelse editie, Through the Dark Woods, volgt in september 2026 bij Old Street Publishing (Londen, VK), de uitgeverij achter het succes van Russian Gothic.
Het heeft me twintig jaar gekost om de kracht te vinden Achter de donkere wouden te schrijven, een roman over ons leven in Georgië en Rusland, over wat er met mijn zoon gebeurde tijdens de laatste nacht van zijn leven, wie mijn jongen ontvoerde en vermoordde, waarom zoiets afschuwelijks kon gebeuren. Maar ook over wat een prachtige jongen hij was, nog steeds is, en voor altijd zal blijven.
Achter de donkere wouden: de laatste brief van een vader aan zijn vermoorde zoon wordt een afrekening met de morele ondergang van een natie
Achter de donkere wouden is een roman over het verlies van een kind en de morele ineenstorting van een natie.
Het is tegelijk een intieme, hartverscheurende brief van een vader aan zijn vermoorde zoon, en een vlijmscherpe analyse van het Rusland van Poetin waarin geweld en onverschilligheid de norm zijn.

De roman vertrekt vanuit een van de grootste angsten van elke ouder. Twintig jaar na de ontvoering en moord op zijn vijftienjarige zoon nabij Moskou, schrijft de auteur een laatste, onvermijdelijke brief. Het is een literaire poging om het gesprek dat nooit afgerond kon worden, voort te zetten. Hij onderzoekt het moment van het verlies: wat gebeurde er precies, hoe was dit mogelijk en hoe vind je de kracht om verder te leven? Dit diep persoonlijke verhaal over rouw, schuld, herinnering en onvoorwaardelijke vaderliefde is universeel en zal lezers diep in het hart raken.
Achter de donkere wouden is meer dan een persoonlijk rouwproces; het is een vlijmscherpe dissectie van een gecorrumpeerde samenleving. Skorobogatov toont een Rusland waar geweld genormaliseerd is en de grens tussen misdaad en macht is vervaagd. De roman stelt indringende vragen over collectieve schuld, morele verlamming en het oorverdovende zwijgen van een samenleving die ontmenselijking als de norm is gaan beschouwen. Het is een boek dat de wortels van de huidige Russische agressie blootlegt en pijnlijk actueel is.
Extra wrang detail: de moord werd aangestuurd door een priester die, ondanks duidelijke aanwijzingen, nooit werd vervolgd en zelfs bescherming genoot van justitie. In een Rusland waar de kerk een pijler is van Poetins propagandamachine, werpt die straffeloosheid een verontrustend licht op de nauwe verwevenheid van religie en staatsmacht.
De roman raakt aan universele thema’s: rouw, vaderliefde, schuld en herinnering. Een intieme roman met maatschappelijke urgentie – en een literair monument voor een kind dat nooit vergeten mag worden.
Pers over Achter de donkere wouden
Een ondraaglijk mooi boek.
— Jan Antonissen, Humo
Een hartverscheurend, diepmenselijk en prachtig boek.
— Bent van Looy, Voorproevers, VRT
Een prachtig werk, in al zijn tristesse.
— Bart Schols, De Afspraak, VRT
Het is wonderlijk hoe Skorobogatov dit hyperpersoonlijke verhaal moeiteloos naar een universeel niveau weet te tillen. Au fond gaat dit boek over vaderschap, over onvoorwaardelijke liefde, schuld en boetedoening, over mededogen en vergeving. Het raakt aan de fundamentele ervaringen die besloten liggen in een mensenleven. Skorobogatov schrijft er niet alleen weergaloos mooi over, maar ook met een verzengende passie. (…) Achter de donkere wouden is Skorobogatovs bloedmooie elegie voor zijn zoon, en tegelijk een portret van het hedendaagse Rusland. Het land waar ‘dat kleine, kwaadaardige gedrocht achter de muren van het Kremlin, die geverfd zijn in de kleur van gestold bloed, zijn kwaadaardige rijk heeft opgebouwd’. Het schetst het beeld van een samenleving die tot zulke onmenselijke proporties is verhard dat elke vorm van kwetsbaarheid er de kop wordt ingedrukt. In die zin stelt dit boek zich lijnrecht op tegenover Poetins Rusland, door ruimte te creëren voor menselijkheid, tederheid en kwetsbaarheid, en daar warmte en hoop in te vinden. — Jan Dertaelen, De Tijd
In Achter de donkere wouden doet hij het onmogelijke: hij schrijft waarover hij niet kan spreken. De briefvorm, de vele herhalingen (mijn lieve jongen, mijn zoon) zijn bezweringsformules die vorm moeten geven aan ongekend verdriet. In dit boek geen houvast, geen handleiding. De pijn is ruw omgezet naar tekst. (…) Tegen het einde neemt het boek een politieke wending. De brute moord is immers geen toeval, de drie sadisten die een onschuldige tiener het leven ontnamen, zijn de vleesgeworden bevestiging van een land waar misdaad loont. Vladimir Poetin komt voor als ‘die kwaadaardige dwerg’ die toestemming geeft om te martelen, folteren en te doden, zoals de priester ooit de foltering van de jongen zegende. Zijn vader heeft een prachtig monument voor hem opgericht.
— Olaf Koens, De Volkskrant
Een pijnlijke en wonderlijke roman.
— Gerwin van der Werf, Trouw
Er zijn zo van die boeken die je niet in één ruk uitleest. Omdat ze te heftig en te rauw zijn. Aleksandr Skorobogatov schreef met Achter de donkere wouden een monument voor zijn zoon, die twintig jaar geleden gruwelijk werd vermoord in Rusland. Vijftien was de engel met de gouden haren. Waanzinnig, ongelooflijk intens boek. Mensen, leest dat!
— Chantal Pattyn, Pompidou, VRT
De in Belarus geboren en al dertig jaar in Antwerpen wonende auteur Aleksandr Skorobogatov is een snoeihard criticus van het beleid van Vladimir Poetin. In het beklemmende Achter de donkere wouden, een roman over zijn leven in Georgië en Rusland, getuigt hij over hoe zijn zoon ontvoerd en vermoord werd. Een naar de keel grijpende ode aan een kind en een eruptie van woede, beide om ter indrukwekkendst.
— Humo’s Excellente Tien
Een mokerslag, dit boek. En toch: ook zoveel liefde. Wat een tour de force. Hartverscheurend.
— Katelijne Morreel, Antwerpen Leest
Bezwerende rouwzang voor een verloren én vermoorde zoon. Achter de donkere wouden is geschreven in een gejaagd, onontkoombaar ritme, alsof er een tsunami van smart en wanhoop over je heen gulpt. Maar verkijk je niet, compositorisch zit dit boek gewiekster in elkaar dan op het eerste gezicht lijkt.
— Dirk Leyman, De Morgen
Zelden heeft een vader zijn verdriet en onmacht zo genadeloos neergepend. Vooral het zelfverwijt en het berouw hakken er diep in. Skorobogatov heeft een boek geschreven dat lang blijft nazinderen.
— Jan Vervoort, Het Nieuwsblad
Pijnlijk mooi boek. Lees dit talige kunstwerk en wek de eeuwig 15-jarige Vladimir mee tot leven.
— This is how we read
Dit boek vergeet je nooit meer.
— Barbara De Munnynck, Feeling Magazine
In het aangrijpende autofictionele Achter de donkere wouden gaat Skorobogatov tot op het bot, alsof hij voorgoed duivels en demonen van die beheksende gebeurtenis wil uitdrijven. Vanaf de eerste zin voel je de immense noodzaak van Achter de donkere wouden.
— Dirk Leyman, Het Parool
‘Achter de donkere wouden‘ is een prachtige elegie voor een gouden kind in een gouden kindertijd en een breekbaar portret van een vader, die nodeloos hard voor zichzelf is. ‘Achter de donkere wouden’ is een eerbetoon aan de eeuwigdurende liefde tussen vader en zoon. Een must-read.
— Anneleen Princen, Cutting Edge
Een absoluut verpletterend boek.
— Katrien Elen, Psychologies
Achter de donkere wouden is Aleksandr Skorobogatovs hartverscheurende verwerking van de moord op zijn vijftienjarige zoon in Rusland. Wat begon als een onuitspreekbare wonde, groeide na twintig jaar uit tot een roman die de lezer meeneemt in een duisternis van wreedheid, rouw en een verpletterend schuldgevoel, maar waarin ook licht binnenvalt, omdat het zo’n mooie, breekbare ode is aan de liefde voor zijn zoon. Dit boek brak mijn hart.
— Veronique Nolens, Boekhandel Raaklijn
Achter de donkere wouden is in de eerste plaats een boek over de liefde van een vader voor zijn zoon — een boek dat de lezer tot in het diepste van zijn gemoed weet te raken.
— Kunsttijdschrift Vlaanderen
Dit boek is een monument voor een overleden zoon, een bitterzoet treurdicht. (…) Het is een eerlijk vreselijk relaas van een zoon die vermoord wordt en een vader die rouwt. Je staat mee in het mortuarium, je kijkt de moordenaars in de ogen tijdens het proces. En tegelijk is het ook vreselijk eerlijk omdat Aleksandr Skorobogatov de lezer meeneemt in zijn donkere wouden van schuldgevoel, van machteloosheid, en van tomeloze vaderliefde.
Ik vroeg me af of ik dit wel kon lezen, of het niet te zwaar ging zijn. Gaandeweg voelde het alsof je luistert naar een net teruggevonden vriend die je al jaren niet meer zag en die zijn hart uitstort tijdens een lange herfstavond waarop de donkerte doorweegt, alles verstilt en eindelijk de woorden gesproken kunnen worden die al zo lang klaar lagen om hun weg naar buiten te vinden.
— Jolien Van de Velde, Brugge Leest
Twintig jaar lang kon Aleksandr Skorobogatov er niet over schrijven. Over de gruwelijke moord op zijn 15-jarige zoon in 2002. Over het loden schuldgevoel dat hij als “slechte” en afwezige vader nadien moest meezeulen. Over de wanhoop, de machteloosheid en het bodemloze verdriet. Over de pijnlijke leegte die maar moeilijk kan opgevuld worden met woorden. En toch doet Skorobogatov in Achter de donkere wouden een zinderende poging om via de taal, via een soort rouwhulde in briefvorm, in het reine te komen met een grondeloos verlies.
Je kan wellicht een hele boekenkast vullen met boeken van vaders die schrijven over het verlies van een kind. Het zou niet alleen de meest droevige boekenkast van de bibliotheek zijn, het zou ook een aantal onvergetelijke werken bevatten, zoals Tonio van A.F. Th. van der Heijden of Schaduwkind van P.F. Thomése. Maar zelfs in die boekenkast zou Achter de donkere wouden van Aleksandr Skorobogatov een unieke en aparte plek innemen.
— Maarten De Rijk, Neerlandistiek
Het is een maxima culpa, een schuldbekentenis van de buitencategorie, een verslag van een maar net binnen de perken te houden woede — maar ook een aanklacht tegen een verkrampte maatschappij, een wereld op drift, en bovenal een van liefde overlopend portret van een kind, van een zoon. (…)
Achter de donkere wouden is uiterst subtiel opgebouwd. Skorobogatov weet angsten uit zijn eigen jeugd aan de pijn en angsten van de moord, van het leven daarna te verbinden. Het is een waar kunststuk dat hij, in het aangezicht van het kwaad, sentimentaliteit weet te vermijden met behulp van taal, van zijn poëtica, zijn tederheid.
Het verhaal is niet geromantiseerd, er is geen ‘heldenepos’ van gemaakt. Was de vader maar de ridder, de drakendoder geweest. Tegelijkertijd is dit een roman die geen enkel weldenkend, invoelend mens koud kan laten. Een boek als een oerkreet, dat je met afschuw en met een ongelooflijke trots vult.
— Guus Bauer, TZUM
Feiten & hoogtepunten
- Voorpublicatie in De Standaard der Letteren — geselecteerd als Topverhaal, en beland in de top 5 van meest gelezen stukken dat weekend.
- Door VRT Lees mee uitgeroepen tot een van de meest verwachte boeken van het najaar.
- Top 5 boeken van de week — VRT Lees mee.
- Top 5 boeken van de week — De Volkskrant.
- Boek van de Week in De Morgen.
- Top 5 boeken van september — 360 Magazine (samen met David Szalay, Yoko Tawada, Jacinda Ardern en Jeremy Black).
- Herdruk op de dag van publicatie — een uitzonderlijke gebeurtenis.
- Binnenkomst in de Humo top 10 op verschijningsdatum (3 september); op 8 september al gestegen naar plaats 4 — hoogste stijger van de week, net achter Silvia Avallone, Ian McEwan en Mark Galeotti.
- Op 15 september, minder dan twee weken na publicatie, gestegen naar nummer 3 in Humo’s top 10.
- Derde druk in minder dan een maand na verschijning.
- Vierde druk in minder dan twee maanden na verschijning.
Internationale pers over eerdere werken:
Half Gogol, half Nabokov – en volstrekt meesterlijk.
— The Telegraph
De roman roept op elegante wijze de grote meesters van delirium en waanzin in herinnering – Dostojevski, Gogol – schrijvers die nog altijd de reden zijn waarom lezers wereldwijd blijven teruggrijpen naar de Russische literatuur. Een verstikkend, hallucinerend kleinood, krankzinnig en meedogenloos helder – in zowel taal als geest. Een bezwerend portret van de waanzin.
— The New York Times
Russian Gothic sluit aan bij de traditie van verhalen verteld vanuit het perspectief van doorgedraaide vertellers — van Gogols Dagboek van een gek (1835) tot American Psycho van Bret Easton Ellis (1991). Skorobogatovs studie van een getormenteerde geest die dromen niet langer van de werkelijkheid kan scheiden, is al even beklemmend. De weergave van Nikolajs wreedheid is des te huiveringwekkender tegen de achtergrond van dienstplichtigen die vandaag massaal worden uitgestuurd om te vechten in Oekraïne. (…) Skorobogatovs complexe psychologische portret, dat rechtstreeks verband houdt met oorlogstrauma en PTSS, is onweerstaanbaar meeslepend.
— The Sunday Times
Met deze prachtige, tragische roman heeft Skorobogatov zijn plaats in de grootse Russische traditie veroverd.
— Le Figaro
Het is een hele tijd geleden dat er zo’n origineel werk uit Rusland naar ons taalgebied kwam. Skorobogatov schrijft uitzonderlijk goed.
— NRC Handelsblad
Een beklijvend meesterwerk (geselecteerd voor Best International Crime Fiction of 2024)
— CrimeReads / LitHub
Een boek dat je niet meer loslaat.
— Publishers Weekly (starred review)
Ongeëvenaarde, tijdloze meesterlijkheid.
— Athens Voice
Liefhebbers van Gogol, Dostojevski en andere literaire meesters die de duistere krachten van geest en samenleving oproepen, zullen zich in dit werk onmiddellijk thuis voelen.
— The Spectator
Hartverscheurend in zijn realisme.
— Le Nouvel Observateur
Werken vertaald in meer dan tien talen; Engelse editie Achter de donkere wouden (Through the Dark Woods) verschijnt bij Old Street (september 2026).

De Geus, 2025